ORTADOĞU TOPLUMUNDA AHLAK VE POLİTİKA SORUNU
ORTADOĞU TOPLUMUNDA AHLAK VE POLİTİKA SORUNU
0 Yorum
72
12-05-2022

Ortadoğu toplumunun ahlak ve politika sorunu beş bin yılı aşan bir zamandan beri birikerek ve katlanarak süregelen sorunlardandır. Bu sorunların kaynağında toplumun toplum olmaktan çıkarılması yatar. Bu temelde ortaya çıkan toplumsal sorunu A. Firat şöyle tanımlıyor: “Bazı düşünceler toplumsal fakirliği, bazıları devletsizliği, diğer bir kısmı askeri zayıflığı, başkaları politik sistem yanlışlıklarını, kimileri ekonomiyi, ahlaki düşkünlüğü problem sayarlar. Toplumun toplum olmaktan çıkarılmasını temel sorun yapmak gerekiyor diye düşünüyorum.” Toplumun temel nitelikleri işlevsizleştirilip dağıtılınca toplum doğal işleyişini sürdüremez duruma düşmüş demektir. Bu nedenle Ortadoğu’daki ahlak ve politika sorunu toplumun toplum olmaktan çıkarılmasıyla bağlantılıdır. Ahlak ve politika, tek tek bireyleri toplum haline getiren, toplumsallık denilen bütünlüğü oluşturan temel niteliklerdir. Demokrasi ise bunun yöntemi ve komünal yönetimidir. Tıpkı elektronların ve nötronların atomu oluşturması gibi ahlak ve politika da toplumu oluşturur ve bu nitelikler olmadan insan toplumsallaşamaz, oluşan toplum varlığını sürdüremez.

Ahlak Sorunu

Toplumun oluşumundan itibaren üretim, paylaşım, barınma, teknolojik vb. araçlarını oluşturma ve yaşamın bütün alanlarda bir seçim yapmak zorunda kalmıştır ve bu seçimlerde karşı karşıya kaldığı temel sorun hangi seçimlerinin onu iyiye, güzele ve doğruya götüreceği ve hangilerinin ise kötüye, felakete ve çirkinliğe götüreceği olmuştur. Bu seçimler toplumun varlığını sürdürüp sürdüremeyeceği belirleyeceği için toplum açısından oluşumu ve sürekliliğinde temel nitelik olarak ahlak ortaya çıkmıştır. Ahlak, doğal ve komünal toplum dönemlerinde toplumun yaşamıyla ilgili her şey hakkında kolektif ve komünal temelde oluşturdukları ortak tutumlar, ölçüler ve kurallardır. Birlikte yaşamak, sorunları birlikte çözmek, imkanlardan eşit yararlanmak, üretim ve savunmada hakkaniyete göre iş paylaşımını yapmak, toplumsallık için gücü oranında üretmek, birbirlerine karşı saygılı ve adil olmak… Yaşamı düzenleyen tüm bu tutumlar ahlakla belirlenmiştir. Ahlakın belirlediği ölçülere, kurallara ve sorumluluklara uygun yaşamak gönüllülük temelinde olmuştur. Baskı olmadan tüm toplum ve bireyler bunlar karşısında yükümlü kılınmıştır. Ahlaki ölçüler, kurallar ve sorumluluklar temel toplumsal değerler olarak kabullenildiği için yaşamın her alanında temel öncelik olmuştur. Bu öncelikli değerler, Demokratik Uygarlık Tarihi boyunca korunmuştur.

Ortadoğu’da ahlaki sorun bu değerlerin öncelikli olmaktan çıkarılmasıyla ortaya çıkmıştır. Sümer Rahipleri erkek egemenlikçi, sömürücü ve iktidarcı mitolojik ahlaki kuralları geliştirmesiyle bu süreç başlamıştır. Doğal ve Komünal toplum dönemlerindeki ahlaki değerler geri plana itilip, katı, çok tanrılı mitoloji kurallarıyla devlet-iktidar esaslarına göre ezen-ezilen ayrımı temelinde egemenler üstün kılındı. İnsan köle konumuna düşürüldü. Erkeğin ahlak olarak topluma dayattığı kurallarıyla kadın erkeğin egemenliğine veya başka bir deyişle hapsine alındı. Birincisi, doğa mülkleştirilerek talan meşrulaştırıldı. Egemenler ezelden ebede yöneten, toplumun geri kalanı yönetilen hale getirildi. Kolektif karar alma, dayanışma, vicdan, adalet, komünalite vb değerler gözden düşürüldü.

Sümer Kent Devleti’nde rahiplerin geliştirdiği çok tanrılı mitolojik ahlaki kuralların ortaya çıkardığı somut durum için A. Firat, “Köleleşmeyi Sümerler kadar çarpıcı bir mitolojik ifadeyle, hem de hiç şikayet ettirmeden, tüm topluma kutsal tanrılar düzeni biçiminde sunan bir uygarlık yok gibidir.” demektedir. Söz konusu kabul ettirmeyi, komünal ahlak karşıtlığıyla geliştirilen mitolojik çok tanrılı dinciliğin ahlak kurallarıyla gerçekleştirmiştir. Bu kurallara dayalı devlet-iktidar inşa edilmiş, tanrı düzeni olarak sistemleştirilerek, bu düzen dışında yaşamayı, üretmeyi, hareket etmeyi, düşünmeyi yasaklayarak günah saymıştır. Bu kurallardan meşruluğunu alan tanrı-kral yaratılarak insan kul ve kurban edilmiştir. Hem de bu kullaştırma ve kurban etme ahlaki ibadet olarak sunulmuştur. Sümer tapınaklarındaki – sömürü, zorbalık, fuhuş, hile, yalan-düzen ahlaki çöküntünün ve sorunun vardırıldığı düzeyi göstermesi bakımından çarpıcıdır. Tanrı-kral buyrukları tapınaktaki ayin ve eğitimlerle topluma hiçbir seçme şansı bırakmadan , doğruluk, iyilik olarak dayatılmıştır. Sümer Mitolojisinde ahlak adına yaratılan ve tapınılması zorunlu kılınan tanrılar esas olarak egemen sınıf ve iktidarıdır. Sümerlerden başlayarak en büyük ahlaki bozulma ve sorunlar yumağı, bu tür tanrı veya tanrılar etrafında meydana gelmiştir. “Tanrıyı ne kadar güçlü, tüm sıfatların-ki bunlar(merkezi) uygarlığın temel özellikleridir- sahibi, ulaşılmaz ve anlaşılmaz kılarsanız, devleti ve içine gizlediği uygarlık maskelerini o denli güçlü, korkutucu, anlaşılmaz ve ulaşılamaz kılmış olursunuz.” Ortadoğu toplumunun yaşadığı ahlaki sorunlar yumağı, A. Fırat’ın çözümlediği, egemenlerle özdeşleşen tanrı/Allah etrafında örülen bu korkutan, anlaşılmaz kılınan ve maskeli ağdır. Bu ağdan dolayıdır ki ahlaki sorunun kilit noktası olan büyük kullaşma ve kadercilik girdabında sürüklenme durumu yaşanmaktadır.

Ortadoğu’da Sümerlerle başlayan Akad, Babil vb. merkezi uygarlık sistemleriyle devam eden ahlaki çöküntü ve soruna karşı Zerdüştlük, tek tanrılı dinler ve Batıni hareketler yeni bir ahlaki çıkış gerçekleştirmiştir. Bu ahlaki çıkışların öğretilerinde ifadesini bulan yaşanan ahlak sorununa karşı ahlak reformudur. Bu çıkışlar, toplumsal ahlakı canlandırmak, yeni bir tutum oluşturmak, anlayış, ölçü ve kurallar geliştirmek istemişlerdir. Birinci doğayı tahrip etmemek, canlılara zarar vermemek, sömürüye, baskılara, köleliğe karşı olmak, kendi için ne isteniyorsa herkes için de onu istemek, vicdan ve sorumluluk sahibi olmak yoksulluğa karşı dayanışma içinde olmak, insanı kurban etmemek, kadını ezmemek… Tüm bu hususlar, ahlak reformu’nun ortak paydası olmuştur. En önemlisi de insandan tanrı/ Allah olamayacağının kesin bir ahlaki ilke olarak ortaya konulup, tanrı-kral, egemen sınıf, devlet-iktidar etrafında oluşturulan mitolojik dinciliğe ve kurallarına(ahlakına) karşı direnilmiştir. A. Fırat ahlaki reformu “özünde tanrı-kral kültünü merkez alan köleci din anlayışına karşı” çıkış olarak değerlendirilmektedir.

Dinsel ahlaki çıkışı gerçekleştiren peygamberlerin veya önderlerin ölümlerinden sonra Ortadoğu egemen sınıfları söz konusu dinleri devletleştirip, ahlaki ilkelerini kendi çıkarları doğrultusunda dizayn edip kullanmıştır. Devlet dinciliğinin ahlak kuralları böyle oluşturuldu. Bu oluşum, toplum eksenli değildir. Zerdüştlük Pers-Sasani, Yahudilik- Siyonist devletçilik, Hristiyanlık -Roma-Bizans, ABD-Avrupa devletleri, İslamiyet Arap, fars ve Türk egemen sınıfının devletlerince toplum karşıtına dönüştürüldükçe devlet dinciliği, ahlaki Ortadoğu toplumunun ahlaki sorununu daha da derinleştirdi. Gerçekleşen bu dönüşüm karşı devrimci temelde rol oynamış, halen de oynamaktadır. Sümer rahiplerinin başlattığı geleneğin devamcısı olarak Ortadoğu’da devlet dinciliği ahlakını egemenliklerinin meşrulaştırıcısı ve sürdürücüsü haline getirdiler. Kendi çıkarları doğrultusunda dizayn ettikleri devlet dinciliği ahlakını tanrı/ Allah buyrukları olarak sunulup kutsallaştırılmıştır.

Ortadoğu’daki kulluk ve kadercilik bu kuralların tartışılmaması, karşı gelinmemesi ve toplumsal ilişkilerde esas alınmasında ifadesini bulmaktadır. Ortadoğu toplumunun ahlaki sorunu bundan bağımsız ele alınamaz. Devlet dinciliğinin ahlaki kuralları tepeden tırnağa topluma hükmetmektedir. Konuşma, giyime, aile yapılanmasından ekonomik üretim ve paylaşıma, insan-doğa, kadın-erkek ilişkisinden birey-toplum ve devlet-iktidar ilişkisine dek yaşamın her alanına nüfuz ederek toplumu büyük hapishane içine kapatmıştır. Topluma ahlaki olarak seçim yapma olanağı bırakmadığı gibi iyi-kötü, yalan-doğru, hakikat vb. ölçüler egemenlerin çıkarlarına göre düzenlenmiştir. Ahlak adına sunulan ölçüler ve kurallar, eşitlik ve özgürlüğe göre değil, egemenlerin istedikleri itaatkarlığa göredir. Dogmatik ve tutucu devlet dinciliği ahlakıyla, toplumun hakikat arayışçılığına ket vurulmak istene-gelmiştir.

Mani, Hallac, Mevlana, Şeyh Bedrettin vb.lerinin sürdürücüsü olduğu batıni geleneği, yaşanan ahlaki sorunundan hareketle ortaya çıkmışlardır. Öğretilerinde iyiye, hakikate, güzele, eşitlik, özgürlük ve adalete dair yeni ölçüler, kurallar ve toplumsal değerler(ahlak) geliştirdiler. Ancak Ortadoğu egemenleri bu ahlaki çıkışlarına ters gördükleri için şiddetle bastırdılar. Dolayısıyla Ortadoğu toplumunun ahlaki sorunu bir kez daha çözümsüzlük girdabında tutuldu.

Ortadoğu toplumunun yaşadığı, ahlaki sorunun diğer bir kaynağı da kapitalist modernitedir. Kapitalist modernite güçleri, işbirlikçisi Ortadoğu egemen sınıfıyla birlikte 19. Yüzyılın ikinci yarısından itibaren pozitif hukukun kurallarını Ortadoğu’ya ihraç etmiştir. Pozitivist hukuk Sümer, Akad Hanedanlığı, Hammurabi ve Roma hukuk geleneğine dayanmaktadır. İlk olarak Ortadoğu’da icat olan bu verili hukuk anti-toplumcudur. Kapitalist modernitenin sacayakları olan ulus-devlet, endüstriyalizm ve kapitalist sömürgeci(pazar) piyasa kurularak Ortadoğu’da ikame edilmiştir. Temel niteliği bu olmasına rağmen toplumsal ahlakın yerini tutan, hatta ondan daha eşitlikçi, özgürlükçü ve adil gibi sunulmaktadır. A. Firat, “Hukuk, devlet ve iktidara ilişkin bir sözleşme yığını olup hiçbir zaman canlı ahlakın yerini tutamaz.” demektedir. Dolayısıyla verili hukuk Ortadoğu egemenlerinin lehine rol oynamıştır. Hatta devlet dinciliği ahlakına dayalı Ortadoğu devletlerinin yaşadıkları tıkanmayı aştırarak egemen, sınıfçı ve sömürücü devlet kurallarına dayalı yeniden inşa etmiştir. Yitirilen meşruluklar, verili hukukla yeniden sağlandı. Yasalar egemenlerin çıkarlarını korumaktadır. Toplum eşitlik, özgürlük ve demokrasi istediğinde, verili hukuka göre cezalandırılmış, öldürülmüş ve işkenceden geçirilmiştir. Şiddet tekelini Ortadoğu egemenlerine vermiştir.

Kapitalist Modernite’nin, verili hukuku Ortadoğu’da ikame edilmesiyle varlığını sürdüren ahlaki nitelikler daha büyük darbeler almıştır. Toplumsal yapılar bireycilik, kentleşme temelinde dağıtılırken, toplum asimilasyon ve kültürel soykırıma tabi tutulmuştur. Büyük kentleşmelerle birlikte ahlaki toplumun miras taşıyıcısı köy toplumu dağıtıldıkça; ahlaki değerlerin aşınmasında artış yaşanmıştır. A.Firat’nda savunmalarında kaleme aldığı gibi; ‘ÜÇ S ‘ ‘…sanat, spor, seks” de bu genel iktidar mekanizmasının ayrılmaz bir parçasıdır. Üç S›ler, bireyden geriye kalan bir şey varsa onun da içini boşaltarak, kişiyi tam işe yaramaz bir tortu olarak bir tarafa atarlar”  ’Üç S’ olarak tanımlanan seks, spor ve popüler sanat etrafında yaratılan kapitalist modernite’nin yaşam tarzı büyük ahlaki çöküntüye yol açmıştır. Medya-sanal medya üzerinden geliştirilen popüler kültür, yaşam tarzı ahlaki çöküntünün vardırılmış olduğu çıldırılmışlık halini yansıtmaktadır ve bu çıldırmışlık hali hiçbir değer tanımamaktadır. Bunun ruhsal, manevi dünyada yarattığı boşluk ise Nihilizmdir. Dinsel inancın sınırlı olarak da yaşattığı vicdan, dayanışma, sorumluluk, hakikat arayışçılığı temelindeki ahlaki nitelikler hor görülmektedir. Parasallaştırılmayan bir değer yoktur neredeyse. Kurnazlık, rekabet, dolandırıcılık, yalan, birbirinin sırtına basarak yükselme, zenginleşme yükselen “değerler” olmuştur. Ahlaki sorunda artık bundan ötesine gidilemez herhalde! Ortadoğu toplumu, büyük ahlaki yozlaştırma saldırısı altında savunmasızdır adeta. Ahlaki toplum değerlerinin yeniden inşası olmadan bu saldırı püskürtülemez.

Politika Sorunu

Ahlak gibi politika da toplumsal varoluşun temel niteliğidir. İki olgu iç iç içe rol oynamıştır. Toplum açısından “Ahlakın işlevi hayati işleri en iyi yapmaktansa, politikanın işlevi ise en iyi işlevi bulmaktır.” Ancak egemenler ahlak gibi politikayı da çarpıtmışlardır. Bunda mevcut egemen siyaset biliminin payı günümüz açısından belirleyici olmuştur. Devlet-iktidar eksenli politikayı zihinlerde egemen kılmıştır.

A.Fırat, toplumsal politikayı, “…toplumun özgürlük alanı, gelişmenin anlam ve irade türetildiği yaratım olarak yorumlamak öz gerçekliğine daha yakındır.” biçiminde tanımlamaktadır. Bu anlamıyla toplumun işleviyle ilgili olarak politika toplumsal gerçekleşmede belirleyici bir faktör olarak rol oynamıştır. Bir taraftan toplumsal gelişmenin önünü açan, sorunlarını çözen bir niteliğe sahipken, öte yandan ekonomiden eğitime, barınmadan öz savunmaya ve sağlığa… dek toplumun tüm gereksinimlerini karşılamaya çalışan kurumsal bir gerçeklik olarak ortaya çıkmıştır. Toplum kolektif ve komünal temelde bu anlamıyla politika yaptıkça kendisini gerçekleştirmiş, örgütlemiş, yaratıcı kılıp üretmiş, anlam vermiş ve özgürlük alanını genişletmiştir.

Toplumsal varoluşun niteliği olan politikanın bastırılması,devletçi-iktidarci politikanın kurumlaşması Sümer kent devleti ile yaşanmıştır. Beş bin yıllık bir sürede devletçi-iktidarcı politika toplumsal politika aleyhine dev(let)leşerek varlığını sürdürmektedir. Merkezi Uygarlık Sistemi’nin devletçi-iktidarcı politikası işgal, sömürü, soykırım ve işkence temelinde pratikleştikçe evrensel anlamda politika sorununa yol açtığı gibi Ortadoğu toplumu açısından da politika sorununa yol açmıştır. Ortadoğu toplumunun politika sorunu ele alınırken, merkezi uygarlık sistemi’nin inşa edilmesinden itibaren geliştirilen devlet, iktidar, egemenlik, sömürü, zulüm, komplo… ile ele alınmalıdır ki doğru temelde bir çözüm bulunsun.

Merkezi uygarlık sistemi nin omurgası olan devlet-iktidar geliştirildikçe politika sorunu ortaya çıktı. Devlet-iktidar idaresiyle varlık kazanan egemen sınıfın politikası toplumsallığın dolayısıyla komünal politikanın inkarını doğurmuştur. Ortadoğu’da beş bin yıldan uzun bir süredir uygulanan bu politika tarzıyla ilgili A. fırat şu tespiti yapmaktadır: “…devlet yönetimi (…)politikanın inkarı ve yerine ya iktidarın keyfi yönetiminin veya devletin kurallı idaresinin geçirilmesi anlamına gelir. Devlet idaresi, asla politika olarak tanımlanamaz; bir nevi kurallı, norma kavuşmuş iktidardır. İktidarın kendisi ise her halükarda politikanın yadsımasıdır.”

Devlet-iktidar yönetiminde somutlaşan politika tarzı, Ortadoğu’da birbirini tamamlayan ikili karakter nitelikleriyle politika sorunlarına yol açmıştır. Birincisi, Sümer kent devletleri ile başlayan, Akad, Babil, Mısır, Osmanlı, Pers-Sasani vb. İmparatorluklarla devam eden ve günümüzde de ulus-devletler formatıyla varlıklarını sürdüren yerel olarak tanımlanabilecek karakterdeki politikadır. Diğeri ise ortadoğu’da oluşan, inşa edilen devlet-iktidar geleneğinin Avrupa versiyonu olan ve son iki yüz yıldır Ortadoğu’da hegemonya savaşını yürüten kapitalist modernite karakterli politikadır. Yer yer farklı uygulamaları hatta bazen karşı karşıya gelen yönleri olsa da her iki karakter esasta bir madalyonun iki yüzü gibidirler. Tarihsel çıkışlarının aynı kökten olması, merkezi uygarlık sisteminin geleneğini temsil etmeleri ve son iki yüz yıldır şu veya bu şekilde Ortadoğu’da toplumsal politikaya karşı aynı safta, aynı egemenlikçi, devletçi-iktidarcı politikayı bir madalyonun iki yüzü yapmaktadır.

İster tek yüzlü ister çok yüzlü karakterleriyle olsun söz konusu devletçi-iktidarcı politikalar, Ortadoğu toplumunu politikadan düşürmüştür. Politik irade sahibi olmasını engellemiştir. Devlet-iktidar şiddeti, soykırımı, zindanı, işkencesiyle politika dinamiklerinin gelişimi engellenmiştir. Politika alanı, topluma kapatılmıştır. Toplumu toplum olarak görmedikleri için, toplumu güdülmesi gereken sürü yerine koymuşlardır. Toplum politik alandan uzaklaştırıldığı için sorunlarını çözemez hale gelmiş, ekonomik, sağlık, barınma, güvenlik vb. gereksinimlerini de karşılayamaz olmuştur. Egemenler tüm maddi zenginliği tekellerine almışlardır. Yoksulluğun, açlığın ve işsizliğin Ortadoğu toplumunu neredeyse nefessiz bırakmasının temel nedeni Ortadoğu toplumunun yaşadığı politika sorunuyla bağlantılıdır. Politika sorununu çözmüş, politika öznesi olan bir toplum yoksul, işsiz ve açlık sınırında yaşamaz. Eşitlik, özgürlük ve demokrasi sorunları bugünkü niteliği ve haliyle olmaz.

Ortadoğu toplumu yaşadığı politika sorunu nedeniyle toplumsal niteliklerini de büyük ölçüde yitirmiştir. A. Fırat ın çözümlediği toplumun toplum olmaktan çıkma halinin özelliklerini Ortadoğu toplumunun bugünkü durumunda tespit etmek mümkündür. Buna yol açan nedenlerin başında ve politika sorununa kaynaklık eden ve politika alanının diğer boyutlarını da etkileyen temel husus paradigma sorunudur. Her politika bir paradigmaya dayanır. Paradigmanın ideolojik, felsefi, ahlaki bakış açısı toplumsal sorunların tespit edilişi ve yaklaşımı, nasıl bir toplumsallık ve sistem idealine sahip olduğu vb. tüm boyutları politikaya etki etmektedir.

Bu anlamda Ortadoğudaki egemen politikaların paradigmasının dayanaklarına bakıldığında devlet dinciliği ve kapitalist modernite paradigması öne çıkmaktadır. Ortadoğu’daki politika da bu kaynaklardan beslenerek vücut bulmuştur. Devlet dinciliği ve kapitalist modernite paradigmasının iflas ettiği ortadadır. Bu iflasta ortaya çıkan kriz politikalarına da yansımaktadır. Dolayısıyla bu politikalar hiçbir toplumsal sorunu çözememekte ve gereksinimleri karşılamamaktadır. Ortadoğu toplumu bu iki politika arasında sıkışmış durumdadır.

Ortadoğu toplumunun politika sorunu ancak köklü paradigmasal değişimle çözülebilir. Bu bağlamda Ortadoğu toplumunun kuramsal, kavramsal, vb. yönleriyle vermesi gereken savaşımı olduğu yerde durmaktadır. Politika sorununun çözümü için ilk adım bu savaşımın verilmesi noktasında olmalıdır.

Ortadoğu’da politikanın bir kısır döngü haline gelmesinde politik ütopya veya idealin önemini yitirmiş olması belirleyici faktörlerden biridir. Ütopya, veya ideal toplum, sistem tasavvurlarının gözden düşmesi egemenlerin uyguladıkları ideolojik ve psikolojik savaş sonucudur. Öyleki ütopya veya ideal toplum ve sistemden bahsetmek olay konusu olmaktadır.

Ütopyanın sözlük anlamı her ne kadar «olmayan şey” anlamına gelse de ütopya bir bütün olarak soyut, hayali bir olgu değildir. Toplum, yaşam ve sistemle, dolayısıyla politikayla bağlantısı vardır. Bu anlamıyla ütopya nasıl bir toplum ve sistem istendiğinin cevabı idealidir.

Ortadoğu da egemen olan devletçi- iktidarcı politikalar topluma yeni bir ideal toplum, sistem sunmamaktadır, devlet dinciliğine dayalı politikalar eşitliği öte dünyaya havale ettiği cennete ertelerken mevcut eşitsizliksiz-özgürlüksüz cehennemi düzenin sürekliliği için her şeyi yapmaktadırlar. Kapitalist modernitenin refah toplumu, sahte demokrasi, eşitlik, özgürlük ideali sömürgeci piyasa sistemin ötesine geçememektedir. Ideal diye sunulan daha fazla sömürü, işgal ve talandır.

Bu yönleriyle ortadoğu da egemen olan politikalar topluma umut verememektedir. Ortadoğu toplumu somutunda yaşanan büyük bir umutsuzluk halidir. Şüphesiz umut arayışı vardır. Fakat bunu mevcut egemen politikalarda görmemektedir. Söz konusu politikalar her gün -kalmışsa eger-umut kırıntılarını da bombalamaktadır.

Ütopya toplumsal sorunları çözmek ve gereksinimlerini karşılamak için geliştirilen politik yöntem, araçlar, strateji, program ve proje/vizyon ile de bağlantılıdır. A. Fırat konu ile ilgili, “unutmamak gerekir ki büyük ütopyalar olmadan büyük pratikleri gerçekleştirilemez. (…) her proje aynı zamanda gelecek ütopyasıdır.” demektedir. Günümüzde program, strateji ve proje/vizyon adına ortadoğu toplumuna sunulan büyük ortadoğu projesidir. (B.O.P) Yöntem ve araçları ise insansız-insanlı ölüm makineleri, işgal ve savaştır. Devlet dinciliğini esas alan politikaların bir şey sunma mecali bile kalmamıştır. Irak, Afganistan, Mısır, Libya, Tunus ve Türkiye de görüldüğü gibi BOP’un ortadoğu toplumuna sunacağı hiçbir şey yoktur.

Çözüm üretmeyen devlet dinciliği ve kapitalist modernite politikaların yol açtığı ekolojik ve toplumsal tahribatlar, sorunlar sonucu ortadoğu›da politika itibarsızlaşmıştır. Ortadoğu toplumu mevcut hiçbir egemen politikaya güvenmemektedir. Politika yalan, komplo, sömürü, zulüm, bilcümle kötülük olarak algılanmakta, görülmektedir. Dolayısıyla kötülük üreten politikadan uzak durmaktadır. Politikaya karşı güvensizlik içindedir. Bir toplum için en büyük tehlikelerden biri budur. Bu güvensizlik hali ortadoğu toplumunu politik olarak edilgen kılmaktadır. Politika varoluşun niteliğidir. Bu şekilde ondan uzak durmak adım adım yok olmaktır. Fiziki olarak değil, ama politik olarak ortadoğu toplumu politika bağlamında yaşadığı bu güvensizlik, edilgenlik haliyle adım adım yok oluşa doğru sürüklenmektedir.

Tüm bu hususların yarattığı diğer bir sonuç ise belirsizliktir. Ortadoğu toplumu hiçbir şey için emin olamıyor. Adeta dört yanı belirsizlikler içinde yuvarlanmaktadır. Güven veren, geleceğe dair umut vaad eden bir politika olmayınca geleceğe dair kuşku ve kaygılar yaşanmakta. Yarının neler getireceğini bilememektedir.

Ortadoğu toplumunun muhaliflerin veya bu iddiada bulunan güçlerin konumudur. Devletçi-iktidarcı politika kendisi dışında başka bir alternatifin olmadığını iddia etmektedir. I.Wallerstein vb. sosyal bilimciler bu iddiayı “başka alternatif yok” (BAY)* biçiminde tanımlamaktadırlar. Türkiye başta olmak üzere tüm ortadoğu da BAY politikaları topluma empoze edilmektedir. Bu biçimde rıza üretilmek ve devletçi-iktidarcı politika vazgeçilmez kılınmaktadır.

Paradigmasal, ideolojik ve politik konumlarıyla ortadoğu daki muhaliflerin ezici çoğunluğu tersinden de olsa BAY ı veya bu savı güçlendirmektedirler. Bu tersinden güçlendirmeyi A. Fırat şu çarpıcı analizi ortaya koymaktadır: “Marksistler kapitalizmi eliştirip aşmak isterken ulus-devlet merkezyetçiliğni ve endüstriyalizmi faşizme ve çevre yıkıcılığına taşırdıklarının farkına bile varamazlar. Ulusal kurtuluşcu akım ve hareketlerinin (..) anti emperyalizm ve anti kapitalistleri ulus-devlet haline gelmelerinde ve- …) ve hatta kapitalist modernist ideolojilerini ( liberalizm, milliyetçilik, real sosyalizm) din haline getirmede sınır tanımazlar. (…) anarşistler (…) alternatif olarak demokratik bir sistemi düşünmek bile istememişlerdir. Sosyal demokratlar(…) egemen sistemi reformla düzeltebileceklerinin ötesine adım bile atmazlar. Feministler ataerkili görürken modernitenin kadına yüklediği yıkıma aynı kesinlikle eleştiriye yanaşmazlar. (…) radikal dinci ve kültüralist hareketlerine (…) peşinde koştukları azimi uzlaşmacılıktır.” Merkezi uygarlık sistemine alternatif politika üretemeyen muhaliflerin bu konumu ortadoğu toplumunu politik açıdan seçeneksiz bırakmıştır. Bu da yaşanan politika sorununu daha da derinleştirmektedir

Ahlaki ve politik toplumun komünal geleneği kültürel ve toplumsal gerçekliğinde varlığını korumaktadır.

Kapitalist modernite güçleri Osmanlı devletinin birinci meşruiyet sürecinden itibaren peş peşe meclisler açtırarak liberal demokrasiyi Ortadoğu’ya taşıdılar. 20.yy boyunca Avrupa’daki partiler taklit edilerek devletçi iktidarcı partiler kuruldu. Çok partili rejimlerle seçimler yapıldı. Tüm bunlar egemen sınıflar arasındaki rekabetten öteye geçemedi. Topluma yansıması ise doğal olarak olumsuz olmuştur. Kapitalist modernitenin ulus devlet endüstriyalizm ve kapitalizmin sac ayakları inşa edildi. Ortadoğu egemen sınıfı, dönüşümlü olarak devlet – iktidar oldu.

Ortadoğu toplumunun ahlak, politika sorunu bu genel tabloyu karşımıza çıkarırken, bu sorunların çözümüne dair çözüm arayışının da olduğunu belirtmek gerekir. Bu arayış A. Fırat’ın geliştirdiği demokratik modernite paradigmasında somutlaşmaktadır. Demokratik modernite paradigması Ortadoğu’da toplumu toplum olmaktan çıkaran sorunlara karşı yeniden bir ahlaki yapı, demokratik politika ile bütünlüklü alternatifi sunmaktadır.

ENGİN ATABEY-MAHMUT YAMALAK

YORUM GÖNDER

ZİYARETÇİ YORUMLARI

BENZER KONULAR

ZAFERE GİDERKEN TOPLUMSAL BİRLİK ANI

15 AĞUSTOS ATILIMI KÜRDÜN ÖZGÜR TARİH YAZIMIDIR

ÖNDERLİK GERÇEKLİĞİ

KDP, TC’NİN SAHADAKİ FAAL KONTRA JİTEMİDİR

ÖNDERLİKSEL PARADİGMANIN ZAFERİ

ULUSLARARASI CEZA MAHKEMELERİNDE SAVAŞ SUÇLARI

PKK İRADELEŞEN VİCDANIN HAKİKAT KILAVUZUDUR

BARIŞ GÖRÜŞMELERİ VE TASFİYE SÜRECİ

TALİBAN - AFGANİSTAN

ULUSLARARASI CEZA MAHKEMESİ ROMA STATÜSÜ

ORTADOĞU'DA ÇÖZÜM ARARKEN

ÖNDERLİK PARADİGMASI - ORTADOĞU

DİJİTAL MEDYADA GÜNDEM ÖNDER ÖCALAN REFERANDUMU

HALEPÇE'DEN WERXELÊ'YE KÜRTLERİN KİMYASALLA MÜCADELESİ

DEMOKRASİ İTTİFAKININ ROLÜ VE ÖNEMİ

TÜRKİYE'DE DEMOKRASİ İTTİFAKI ZAMANI

DEVRİMCİ DALGAYI YÜKSELTELİM

DÜŞMAN HUKUKU VEYA İLKEL İNTİKAMCI ZİHNİYET

SAVAŞI DOĞRU TANIMLAMAK

DEVRİMCİ HALK SAVAŞI ORTADOĞU'DAKİ GERİCİLİĞİN EN BÜYÜK KALESİNİ DE YIKACAKTIR (1.BÖLÜM)

ÖNDERLİK HAKİKATİNE DOĞRU KATILMAK (1.BÖLÜM)

2021’E GERİLLA CEPHESİNDEN BAKIŞ (2.BÖLÜM)

DEVRİMCİ HALK SAVAŞI ORTADOĞU'DAKİ GERİCİLİĞİN EN BÜYÜK KALESİNİ DE YIKACAKTIR (2.BÖLÜM)

ÖNDERLİK HAKİKATİNE DOĞRU KATILMAK (2.BÖLÜM)

KOBANÊ HEM BİR SAVAŞIN BAŞINI HEM DE SONUCUNU GÖSTERİYOR

HDP GENÇLİK MECLİSİ3’ÜNCÜ KONGRESİNİ AMED'DE TOPLADI

DEVRİMCİ HALK SAVAŞI ORTADOĞU'DAKİ GERİCİLİĞİN EN BÜYÜK KALESİNİ DE YIKACAKTIR (3.BÖLÜM)

ÖNDERLİK HAKİKATİNE DOĞRU KATILMAK (3.BÖLÜM)

GENÇ BAŞLADIK, GENÇ BİTİRECEĞİZ

DEVRİMCİ HALK SAVAŞI'NIN ÜSTLENDİĞİ GÖREVLER VE AMAÇLARI(1.BÖLÜM)

TEK ALGIMIZ ÖNDERLİK OLMALIDIR

DİRENİŞ GELENEĞİNE SAHİP ÇIKAN MAXMUR HALKI

ÖĞRETİCİ BİR DİRENİŞ YILI

DEVRİMCİ HALK SAVAŞI'NIN ÜSTLENDİĞİ GÖREVLER VE AMAÇLARI(2.BÖLÜM)

KİMYASALLAR TÜRK DEVLETİNİN VAZGEÇİLMEZİ OLDU (1.BÖLÜM)

GERİLLANIN SOLUMASI İÇİN ‘GÜZEL KOKULU’ ZEHİRLİ GAZ KULLANDILAR (2.BÖLÜM)

DEVRİMCİ HALK SAVAŞI'NIN HEDEFLERİ(3.BÖLÜM)

KİMYASALSALDIRISI ALTINDA 40 GERİLLA SON ANA KADAR DİRENDİ (3.BÖLÜM)

BAKIRKÖY KADIN CEZAEVİ'NDE 28 TUTSAK KADIN AÇLIK GREVİNDE

HSM 2021 SAVAŞ BİLANÇOSUNU AÇIKLADI

DEVRİMCİ HALK SAVAŞI'NIN HEDEFLERİ(4.BÖLÜM)

DESMONT TUTU ÖZGÜR VE DEMOKRATİK KÜRDİSTAN'DA YAŞATILACAKTIR

DÜNYA KÜRT'ÜN ‘KİMYASALI DURDURUN’ ÇIĞLIĞINI DUYMADI (4.BÖLÜM-SON)

İŞGALCİ TÜRK ORDUSU ZAP'IN 3 BÖLGESİNDEN GERİ ÇEKİLDİ

DEVRİMCİ HALK SAVAŞI'NIN HEDEFLERİ(5.BÖLÜM)

DÖRDÜNCÜ STRATEJİK MÜCADELE DÖNEMİ-DEVRİMCİ HALK SAVAŞI’NIN GÜÇ ALDIĞI KOŞULLAR (1.BÖLÜM)

I.WALLERSTEİN VE A.GUNTER FRANK'IN DÜNYA SİSTEMİ ANALİZİ VE A.ÖCALAN'IN MERKEZİ UYGARLIK KURAMI (1.BÖLÜM)

DÖRDÜNCÜ STRATEJİK MÜCADELE DÖNEMİ-DEVRİMCİ HALK SAVAŞI’NIN GÜÇ ALDIĞI KOŞULLAR (2.BÖLÜM)

I.WALLERSTEİN VE A.GUNTER FRANK'IN DÜNYA SİSTEMİ ANALİZİ VE A.ÖCALAN'IN MERKEZİ UYGARLIK KURAMI (2.BÖLÜM)

KDP’NİN TÜMÜ, ŞENGAL’DEKİ KAÇIŞTA SAKLIDIR

“ÖZGÜRLÜĞÜN ANLAM MELODİSİNİ YARATAN BİLGE KUŞATMADA”

DÖRDÜNCÜ STRATEJİK MÜCADELE DÖNEMİ-DEVRİMCİ HALK SAVAŞI’NIN GÜÇ ALDIĞI KOŞULLAR (3.BÖLÜM)

CPT'YE BAŞVURU: ACİLEN İMRALI'YA GİDİLMELİ

DÖRDÜNCÜ STRATEJİK MÜCADELE DÖNEMİ-DEVRİMCİ HALK SAVAŞI’NIN GÜÇ ALDIĞI KOŞULLAR (4.BÖLÜM)

KİRLİ UZLAŞMALARA KARŞI İDEOLOJİK RADİKALİZM

DÖRDÜNCÜ STRATEJİK MÜCADELE DÖNEMİ-DEVRİMCİ HALK SAVAŞI’NIN GÜÇ ALDIĞI KOŞULLAR (5.BÖLÜM)

KONGRA-GEL PARİS'TEKİ YÜRÜYÜŞE ‘SEL GİBİ AKMAYA’ ÇAĞIRDI

“ÜÇ SÜLEYMAN VE İHANET”

DÖRDÜNCÜ STRATEJİK MÜCADELE DÖNEMİ-DEVRİMCİ HALK SAVAŞI’NIN GÜÇ ALDIĞI KOŞULLAR (6.BÖLÜM)

SİYASİ TÜRBÜLANS VE İÇ MONOLOGLAR

DÖRDÜNCÜ STRATEJİK MÜCADELE DÖNEMİ-DEVRİMCİ HALK SAVAŞI’NIN GÜÇ ALDIĞI KOŞULLAR (7.BÖLÜM)

DÖRDÜNCÜ STRATEJİK MÜCADELE DÖNEMİ-DEVRİMCİ HALK SAVAŞI'NIN HEDEFLERİ (8.BÖLÜM)

MAZLUMUN YANINDA ZALİMİN KARŞISINDA OLACAĞIZ

ALIŞTIRILMIŞ AKIL

DÖRDÜNCÜ STRATEJİK MÜCADELE DÖNEMİ-DEVRİMCİ HALK SAVAŞI'NIN HEDEFLERİ (9.BÖLÜM)

DİJİTAL KOLONYALİZM: AMERİKAN EMPERYALİZMİNİN EVRİMİ

DEMOKRATLIĞIN ÖLÇÜSÜ

KENDİNİ ÇÖZEN İNSANIN GÜCÜ 2021 YILI GERİLLA DİRENİŞİNDE ORTAYA ÇIKMIŞTIR

DÖRDÜNCÜ STRATEJİK MÜCADELE DÖNEMİ-DEVRİMCİ HALK SAVAŞI'NIN HEDEFLERİ (10.BÖLÜM)

DİRENİŞİMİZLE HESAP SORACAĞIZ

BİR DİRENİŞ TAPINAĞIYDI GİRÊ SOR (1.BÖLÜM)

DEMOKRATİKLEŞME SOKAKLARDA GELİŞİR

DÖRDÜNCÜ STRATEJİK MÜCADELE DÖNEMİ-DEVRİMCİ HALK SAVAŞI'NIN HEDEFLERİ (11.BÖLÜM)

BİR DİRENİŞ TAPINAĞIYDI GİRÊ SOR (2.BÖLÜM)

DÖRDÜNCÜ STRATEJİK MÜCADELE DÖNEMİ-DEVRİMCİ HALK SAVAŞI'NIN HEDEFLERİ (12.BÖLÜM)

KOMİTACI-DARBECİ GELENEK VE GLADİOCU KONTROL (1.BÖLÜM)

BİR DİRENİŞ TAPINAĞIYDI GİRÊ SOR (3.BÖLÜM)

ÖNDER APO'NUN ÇAĞRISINA BİR KEZ DAHA KULAK VERELİM!KOBANÊ'Yİ SAVUNALIM!

DÖRDÜNCÜ STRATEJİK MÜCADELE DÖNEMİ-DEVRİMCİ HALK SAVAŞI'NIN HEDEFLERİ (13.BÖLÜM)

KOMİTACI-DARBECİ GELENEK VE GLADİOCU KONTROL (2.BÖLÜM)

BİR DİRENİŞ TAPINAĞIYDI GİRÊ SOR (4. BÖLÜM)

DÖRDÜNCÜ STRATEJİK MÜCADELE DÖNEMİ-DEVRİMCİ HALK SAVAŞI'NIN HEDEFLERİ (14.BÖLÜM)

KOMİTACI-DARBECİ GELENEK VE GLADİOCU KONTROL (3.BÖLÜM)

BİR DİRENİŞ TAPINAĞIYDI GİRÊ SOR (5.BÖLÜM)

PKK YASAĞINA KARŞI KAMPANYA İSVİÇRE'DE HIZLANDIRILDI

DÖRDÜNCÜ STRATEJİK MÜCADELE DÖNEMİ-DEVRİMCİ HALK SAVAŞI'NIN HEDEFLERİ (15.BÖLÜM)

KOMİTACI-DARBECİ GELENEK VE GLADİOCU KONTROL (4.BÖLÜM)

TUTSAK AİLELERİNDEN 'ÇOCUKLARIMIZ İÇİN BİRLEŞELİM' ÇAĞRISI

UZUN YÜRÜYÜŞ BU YIL FRANSA'DA DÜZENLENECEK

ÖNDERLİK OLMADAN HİÇ KİMSE ÖZGÜR OLAMAZ (1.BÖLÜM)

GENÇLİK ÖRGÜTLERİNDEN İMZA KAMPANYASINA KATILIM ÇAĞRISI

‘YÜREĞİ KÜRDİSTAN İÇİN ATARDI’

ÖNDERLİK OLMADAN HİÇ KİMSE ÖZGÜR OLAMAZ (2.BÖLÜM)

İŞGALCİ TÜRK DEVLETİNDEN EFRÎN'DE BULUNAN AVESTA ŞEHİTLİĞİNE SALDIRI

KOMİTACI-DARBECİ GELENEK VE GLADİOCU KONTROL (5.BÖLÜM)

KOMİTACI-DARBECİ GELENEK VE GLADİOCU KONTROL (6.BÖLÜM)

ULUS-DEVLET ONTOLOJİSİNİN ÖZEL SAVAŞLA OLAN YAPISAL İLİŞKİSİ (1.BÖLÜM)

BİR DİL HAFIZASINI KAYBETTİĞİNDE ÖLÜR!

ÖZ YETERLİLİĞİ SAĞLAYAN BİR EKONOMİ

ULUS-DEVLET ONTOLOJİSİNİN ÖZEL SAVAŞLA OLAN YAPISAL İLİŞKİSİ (2.BÖLÜM)

ÖZÜ ARAYIP İRADELEŞEN VE SAVAŞAN KADININ ADRESİ

DEVLET BÜROKRASİYİ, SİYASET İSE DEMOKRATİK TOPLUMU İNŞA EDER (1.BÖLÜM)

DEVLET BÜROKRASİYİ, SİYASET İSE DEMOKRATİK TOPLUMU İNŞA EDER (2.BÖLÜM)

KADIN KURTULUŞ İDEOLOJİSİ TEMELİNDE ‘XWEBUN’

BAŞLANGICIN HAKİKATLE BAĞI

“ROJAVA DEVRİMİ İÇİN SEFERBERLİK ZAMANI”

TARİHİN YAZDIĞI DAVALAR VE ADALETİN SİYASETİ

TOPLUMSAL HAKİKAT TANIMI

GLADİO MERKEZİ NATO VE TÜRKİYE UZANTILARI (1.BÖLÜM)

ÜÇÜNCÜ ÇİZGİDE DİRENME ÜZERİNE

GLADİO MERKEZİ NATO VE TÜRKİYE UZANTILARI (2.BÖLÜM)

TOPLUMSAL İNSAN, ÖZGÜR İNSANDIR

ÜÇÜNCÜ YOL; HAKİKATIN PATİKASI (1.BÖLÜM)

GLADİO MERKEZİ NATO VE TÜRKİYE UZANTILARI (3.BÖLÜM)

ÜÇÜNCÜ YOL; HAKİKATIN PATİKASI (2.BÖLÜM)

GLADİO MERKEZİ NATO VE TÜRKİYE UZANTILARI (4.BÖLÜM)

ÜÇÜNCÜ YOL; HAKİKATIN PATİKASI (3.BÖLÜM)

ÜÇÜNCÜ YOL; HAKİKATIN PATİKASI (4.BÖLÜM)

HAKİKAT ARAYIŞCILIĞI BİR SORGULAMA İŞİDİR (1.BÖLÜM)

GÜNEŞİN ETRAFINDA ATEŞTEN BİR ÇEMBER: VİYAN SORAN

HAKİKAT ARAYIŞCILIĞI BİR SORGULAMA İŞİDİR (2.BÖLÜM)

YURTSEVERLİK ÖZGÜRLÜKSÜZ, ÖZGÜRLÜK YURTSEVERLİKSİZ OLMAZ

HAKİKAT ARAYIŞCILIĞI BİR SORGULAMA İŞİDİR (3.BÖLÜM)

HAKİKAT ARAYIŞCILIĞI BİR SORGULAMA İŞİDİR (4.BÖLÜM)

FAŞİZMİN TÜKENİŞİ

HAKİKAT ARAYIŞCILIĞI BİR SORGULAMA İŞİDİR (5.BÖLÜM)

HAKİKAT ARAYIŞCILIĞI BİR SORGULAMA İŞİDİR (6.BÖLÜM)

HAKİKAT ARAYIŞCILIĞI BİR SORGULAMA İŞİDİR (7.BÖLÜM)

IRAK'TA YENİ DENGELER

HAKİKAT ARAYIŞCILIĞI BİR SORGULAMA İŞİDİR (8.BÖLÜM)

KOMPLOYA KARŞI "DAĞ DELİSİ"NİN İLKESİ

HAKİKAT ARAYIŞCILIĞI BİR SORGULAMA İŞİDİR (9.BÖLÜM)

HAKİKAT ARAYIŞCILIĞI BİR SORGULAMA İŞİDİR (10.BÖLÜM)

PKK'YLE YENİDEN FİLİZLENEN ÖZGÜR EŞ YAŞAM VE KARŞILAŞILAN SORUNLAR-1

15 ŞUBAT VE ÖNDERLİK GERÇEĞİ (1.BÖLÜM)

HAKİKAT ARAYIŞCILIĞI BİR SORGULAMA İŞİDİR (11.BÖLÜM)

NORMAL SİYASET, OLAĞANÜSTÜ SİYASET VE TÜRKİYE

PKK'YLE YENİDEN FİLİZLENEN ÖZGÜR EŞ YAŞAM VE KARŞILAŞILAN SORUNLAR-2

15 ŞUBAT VE ÖNDERLİK GERÇEĞİ (2.BÖLÜM)

15 ŞUBAT VE ÖNDERLİK GERÇEĞİ (3.BÖLÜM)

15 ŞUBAT VE ÖNDERLİK GERÇEĞİ (4.BÖLÜM)

ARMANCA KOMPLOYÊ Û TÊKOŞÎNA AZADİYÊ!

KOMPLOYU 24. YILDA YENMEK

15 ŞUBAT VE ÖNDERLİK GERÇEĞİ (5.BÖLÜM)

ŞENGAL’İ, MEXMUR’U BIRAK, MUSUL VE KERKÛK İLE İLGİLEN

MUHALEFET ALTIDAN BÜYÜKTÜR

“KÜRT HALKINA KDP İHANETİNİN FATURASI AĞIR OLACAK”

ANADOLU-MEZOPOTAMYA İLİŞKİLERİNDE İKTİDAR SORUNU VE DEMOKRATİK YÖNETİM (1.BÖLÜM)

HAKİKAT ALGISI

ÖCALAN’IN ESARETİ, DEMOKRATİK KÜRTLÜĞÜN VE TÜRKLÜĞÜN ORTAK ESARETİDİR (1.BÖLÜM)

ÖZGÜRLÜK DEVRİMİ YENİ BİR AHLAKI TEMSİL EDİYOR

ANADOLU-MEZOPOTAMYA İLİŞKİLERİNDE İKTİDAR SORUNU VE DEMOKRATİK YÖNETİM 2.BÖLÜM)

ÖCALAN’IN ESARETİ, DEMOKRATİK KÜRTLÜĞÜN VE TÜRKLÜĞÜN ORTAK ESARETİDİR (2.BÖLÜM)

TARİHSEL PERSPEKTİFTEN TÜRK MİLLİYETÇİLİĞİ (1.BÖLÜM)

ANADOLU-MEZOPOTAMYA İLİŞKİLERİNDE İKTİDAR SORUNU VE DEMOKRATİK YÖNETİM (3.BÖLÜM)

ÖCALAN’IN ESARETİ, DEMOKRATİK KÜRTLÜĞÜN VE TÜRKLÜĞÜN ORTAK ESARETİDİR (3.BÖLÜM)

TARİHSEL PERSPEKTİFTEN TÜRK MİLLİYETÇİLİĞİ (2.BÖLÜM)

ANADOLU-MEZOPOTAMYA İLİŞKİLERİNDE İKTİDAR SORUNU VE DEMOKRATİK YÖNETİM (4.BÖLÜM)

DİAYDER İFTİRANAMESİ...

ÖCALAN’IN ESARETİ, DEMOKRATİK KÜRTLÜĞÜN VE TÜRKLÜĞÜN ORTAK ESARETİDİR (4.BÖLÜM)

TARİHSEL PERSPEKTİFTEN TÜRK MİLLİYETÇİLİĞİ (3.BÖLÜM)

İDEOLOJİSİZ İNSAN VE TOPLUM OLMAZ (1.BÖLÜM)

ANADOLU-MEZOPOTAMYA İLİŞKİLERİNDE İKTİDAR SORUNU VE DEMOKRATİK YÖNETİM (5.BÖLÜM)

DEMOKRATİK MODERNİTE DEĞERLERİNİ SİSTEME KAVUŞTURMAK (1.BÖLÜM)

EVRENSEL TARİH ANLAYIŞI

İDEOLOJİSİZ İNSAN VE TOPLUM OLMAZ (2.BÖLÜM)

ANADOLU-MEZOPOTAMYA İLİŞKİLERİNDE İKTİDAR SORUNU VE DEMOKRATİK YÖNETİM (6.BÖLÜM)

DEMOKRATİK MODERNİTE DEĞERLERİNİ SİSTEME KAVUŞTURMAK (2.BÖLÜM)

APOLİTİK İKTİDAR-POLİTİKLEŞMİŞ TOPLUM VE DEĞİŞİM

HASTA TUTSAKLARIN ONURLU DİRENİŞİ

DEMOKRATİK MODERNİTE DEĞERLERİNİ SİSTEME KAVUŞTURMAK (3.BÖLÜM)

FEMİNİZM VE ÇOĞUL KİMLİK ARAYIŞI (1.BÖLÜM)

ALEVİLER DEMOKRASİ CEPHESİYLE KAZANACAK

FEMİNİZM VE ÇOĞUL KİMLİK ARAYIŞI (2.BÖLÜM)

ALEVİLER ELEŞTİRİLERİNDE HAKLILAR ANCAK...

DEMOKRATİK KURTULUŞ VE ÇÖZÜM

DEMOKRATİK UYGARLIK DEVLETÇİ UYGARLIĞA KARŞI; TARİHLE ŞİMDİYİ YAPMAK! (1.BÖLÜM)

FEMİNİZM VE ÇOĞUL KİMLİK ARAYIŞI (3.BÖLÜM)

KENDİ GÜNDEMİNİ KAYBETMEMEK

DEMOKRATİK UYGARLIK DEVLETÇİ UYGARLIĞA KARŞI; TARİHLE ŞİMDİYİ YAPMAK! (2.BÖLÜM)

DEVLETİN ZİHNİYETİ DEĞİŞMEDEN ALEVİLİK TANINMAZ

NEFS SAVAŞI MODERNİZME KARŞI DURUŞTUR

FEMİNİZM VE ÇOĞUL KİMLİK ARAYIŞI (4.BÖLÜM)

50. ONUR YILI

DEMOKRATİK UYGARLIK DEVLETÇİ UYGARLIĞA KARŞI; TARİHLE ŞİMDİYİ YAPMAK! (3.BÖLÜM)

BEN DEĞİLSE KİM, ŞİMDİ DEĞİLSE NE ZAMAN

DEWRÊŞVARİ SAVAŞ

KENDİNE GÜVENSİZLİK ÜZERİNE (1.BÖLÜM)

ÖNDERLİKSİZ YAŞAM ÖZGÜRLÜKSÜZ YAŞAM DEMEKTİR

TÜRK ORDUSUNUN TEK ÖĞRETMENİ PKK GERİLLASIDIR

TEŞKİLAT-I MAHSUSA’DAN MİT VE SADAT’A TÜRK SUİKAST TİMLERİ (1.BÖLÜM)

BEKO MU, MEM Û ZÎN Mİ? YA DA DEVLETMİ, DEMOKRATİK ULUS MU? (1.BÖLÜM)

KENDİNE GÜVENSİZLİK ÜZERİNE (2.BÖLÜM)

“BÜYÜK ONUR SAVAŞI” EN ÇOKTA GENÇLİĞİN SAVAŞIDIR

BEKO MU, MEM Û ZÎN Mİ? YA DADEVLETMİ, DEMOKRATİK ULUS MU? (2.BÖLÜM)

KENDİNE GÜVENSİZLİK ÜZERİNE (3.BÖLÜM)

BEKO MU, MEM Û ZÎN Mİ? YA DADEVLETMİ, DEMOKRATİK ULUS MU? (3.BÖLÜM)

KÖŞELERDE RUHLARINI DAHİ SATANLAR

TARİHİ BİR BAHAR DÖNEMİ BAŞLADI

ULUSAL KAHRAMANLIK ÇİZGİSİ ZAFERE YÜRÜYEN KÜRDİSTAN HALKININ YENİLMEZ GERÇEĞİDİR (1.BÖLÜM)

GARP CEPHESİNDE YENİ BİR ŞEY YOK

AVRUPA OPORTÜNİZMİ DİZ ÇÖKÜYOR

ULUSAL KAHRAMANLIK ÇİZGİSİ ZAFERE YÜRÜYEN KÜRDİSTAN HALKININ YENİLMEZ GERÇEĞİDİR (2.BÖLÜM)

DÜNYAYA EN ÇOK ZARAR VEREN İNSAN (THOMAS MIDGLEY)

ULUSAL KAHRAMANLIK ÇİZGİSİ ZAFERE YÜRÜYEN KÜRDİSTAN HALKININ YENİLMEZ GERÇEĞİDİR (3.BÖLÜM)

AVRUPA'NIN KARANLIK TARİHİ: İNSANAT BAHÇELERİ

ALMAN TARZI KAN DAVACILIĞI

ULUSAL KAHRAMANLIK ÇİZGİSİ ZAFERE YÜRÜYEN KÜRDİSTAN HALKININ YENİLMEZ GERÇEĞİDİR (4.BÖLÜM)

İNGİLİZ SENARİSTLİĞİNDE RUS İŞGALİ NEYİ AMAÇLIYOR?

NEWROZLAŞAN BİR HALKIN DİRENİŞ ÖYKÜSÜ

SİYASİ İTFAİYECİLİK ÜZERİNE

ULUSAL KAHRAMANLIK ÇİZGİSİ ZAFERE YÜRÜYEN KÜRDİSTAN HALKININ YENİLMEZ GERÇEĞİDİR (5.BÖLÜM)

ULUSAL KAHRAMANLIK ÇİZGİSİ ZAFERE YÜRÜYEN KÜRDİSTAN HALKININ YENİLMEZ GERÇEĞİDİR (6.BÖLÜM)

ULUSAL KAHRAMANLIK ÇİZGİSİ ZAFERE YÜRÜYEN KÜRDİSTAN HALKININ YENİLMEZ GERÇEĞİDİR (7.BÖLÜM)

NEWROZLAŞAN HALKIN ÖYKÜSÜ (1.BÖLÜM)

ULUSAL KAHRAMANLIK ÇİZGİSİ ZAFERE YÜRÜYEN KÜRDİSTAN HALKININ YENİLMEZ GERÇEĞİDİR (8.BÖLÜM)

ANTİ NEWROZCULUKTAN NEWROZ HOCALIĞINA

NEWROZLAŞAN HALKIN ÖYKÜSÜ (2.BÖLÜM)

TARİHİN UTANÇ SAYFASI HALEPÇE

ULUSAL KAHRAMANLIK ÇİZGİSİ ZAFERE YÜRÜYEN KÜRDİSTAN HALKININ YENİLMEZ GERÇEĞİDİR (9.BÖLÜM)

BU NEWROZ ÖZGÜRLÜK NEWROZU OLACAK

NEWROZLAŞAN HALKIN ÖYKÜSÜ (3.BÖLÜM)

ULUSAL KAHRAMANLIK ÇİZGİSİ ZAFERE YÜRÜYEN KÜRDİSTAN HALKININ YENİLMEZ GERÇEĞİDİR (10.BÖLÜM)

8 MART DİRENİŞ RUHU NEWROZ'A DA YANSIYACAK!

ULUSAL KAHRAMANLIK ÇİZGİSİ ZAFERE YÜRÜYEN KÜRDİSTAN HALKININ YENİLMEZ GERÇEĞİDİR (11.BÖLÜM)

NEWROZLAŞAN HALKIN ÖYKÜSÜ (4.BÖLÜM)

''KDP'NİN DERİN DENKLEMİNDE 140'INCI MADDE''

HPG KOMUTA KONSEYİ TOPLANTISI BİZE NEYİ GÖSTERDİ?

ULUSAL KAHRAMANLIK ÇİZGİSİ ZAFERE YÜRÜYEN KÜRDİSTAN HALKININ YENİLMEZ GERÇEĞİDİR (12.BÖLÜM)

NEWROZLAŞAN HALKIN ÖYKÜSÜ (5.BÖLÜM)

“HELALLEŞME”

NEWROZLAŞAN HALKIN ÖYKÜSÜ (6.BÖLÜM)

ULUSAL KAHRAMANLIK ÇİZGİSİ ZAFERE YÜRÜYEN KÜRDİSTAN HALKININ YENİLMEZ GERÇEĞİDİR (13.BÖLÜM)

ANNALES VE TARİH (1.BÖLÜM)

NEWROZLAŞAN HALKIN ÖYKÜSÜ (7.BÖLÜM)

TARİHE YENİ BİR SAYFA AÇTILAR

ANNALES VE TARİH (2.BÖLÜM)

ANNALES VE TARİH (3.BÖLÜM)

ANNALES VE TARİH (4.BÖLÜM)

ANNALES VE TARİH (5.BÖLÜM)

ANNALES VE TARİH (6.BÖLÜM)

İŞKENCE CUMHURİYETİ

ANNALES VE TARİH (7.BÖLÜM)

ANNALES VE TARİH (8.BÖLÜM)

APOCU RUHU BU SİSTEMİ KIRMAK ÜZERİNE GELİŞTİRDİK

ANNALES VE TARİH (9.BÖLÜM)

ANNALES VE TARİH (10.BÖLÜM)

ANNALES VE TARİH (11.BÖLÜM)

DOĞALLAŞTIRILMIŞ BİR ÖZERKLİK TEORİSİNE DOĞRU: NİETZSCHE'NİN TAN KIZILLIĞI (1.BÖLÜM)

ANNALES VE TARİH (12.BÖLÜM)

DOĞALLAŞTIRILMIŞ BİR ÖZERKLİK TEORİSİNE DOĞRU: NİETZSCHE'NİN TAN KIZILLIĞI (2.BÖLÜM)

ANNALES VE TARİH (13.BÖLÜM)

1968 GENÇLİK HAREKETİ VE TÜRKİYE DEVRİMCİLERİNİN BİZE MİRASI

4 NİSAN’DA ÖNDERLİĞİMİZE EN BÜYÜK CEVAP ONU ANLAMAK UYGULAMAK VE ÖZGÜRLÜĞÜ İÇİN MÜCADELEYİ BÜYÜTMEKTİR

ANNALES VE TARİH (14.BÖLÜM)

ÜÇÜNCÜ DÜNYA SAVAŞINA KARŞI: DEVRİMCİ TUTUM

KÜRT ÖZGÜRLÜK DEVRİMİ KARŞISINDA ÇIKARILAN İHANET PROJESİDİR KDP!

ANNALES VE TARİH (15.BÖLÜM)

4 NİSAN KÜRDİSTAN VE KÜRDİSTAN TOPLUMUNDA BÜYÜK DOĞUŞUN İFADESİDİR

DOĞALLAŞTIRILMIŞ BİR ÖZERKLİK TEORİSİNE DOĞRU: NİETZSCHE'NİN TAN KIZILLIĞI (3.BÖLÜM)

ANNALES VE TARİH (16.BÖLÜM)

DOĞALLAŞTIRILMIŞ BİR ÖZERKLİK TEORİSİNE DOĞRU: NİETZSCHE'NİN TAN KIZILLIĞI (4.BÖLÜM)

ANNALES VE TARİH (17.BÖLÜM)

DOĞALLAŞTIRILMIŞ BİR ÖZERKLİK TEORİSİNE DOĞRU: NİETZSCHE'NİN TAN KIZILLIĞI (5.BÖLÜM)

ANNALES VE TARİH (18.BÖLÜM)

EMPERYALİST HAKİMİYET KARŞISINDA KÜLTÜREL DİRENİŞ

ANNALES VE TARİH (19.BÖLÜM)

KAPİTALİST MODERNİTEYE KARŞI İDEOLOJİK FELSEFİK DİRENİŞ DURUŞUMUZ

SÜREÇ AKP-MHP FAŞİZMİNİN ÇÖKÜŞ SÜRECİDİR

ANNALES VE TARİH (20.BÖLÜM)

ANNALES VE TARİH (21.BÖLÜM)

İHANETÇİ HARAMİLER VE DEYYUSLAR ÇETESİ

ANNALES VE TARİH (22.BÖLÜM)

DUYGU ZAMAN ANLAMSALLIĞI VE YENİ HAKİKAT BİLMELERİ (1.BÖLÜM)

DUYGU ZAMAN ANLAMSALLIĞI VE YENİ HAKİKAT BİLMELERİ (2.BÖLÜM)

ANNALES VE TARİH (23.BÖLÜM)

DUYGU ZAMAN ANLAMSALLIĞI VE YENİ HAKİKAT BİLMELERİ (3.BÖLÜM)

ANNALES VE TARİH (24.BÖLÜM)

ANNALES VE TARİH (25.BÖLÜM- SON)

DUYGU ZAMAN ANLAMSALLIĞI VE YENİ HAKİKAT BİLMELERİ (4.BÖLÜM)

DUYGU ZAMAN ANLAMSALLIĞI VE YENİ HAKİKAT BİLMELERİ (5.BÖLÜM)

DEMOKRASİ İTTİFAKI'NDA NETLİK

DUYGU ZAMAN ANLAMSALLIĞI VE YENİ HAKİKAT BİLMELERİ (6.BÖLÜM)

DUYGU ZAMAN ANLAMSALLIĞI VE YENİ HAKİKAT BİLMELERİ (7.BÖLÜM)

YAŞAMI ÖZÜYLE BULUŞTURMANIN DİLİ; ETİK-ESTETİK (1.BÖLÜM)

DUYGU ZAMAN ANLAMSALLIĞI VE YENİ HAKİKAT BİLMELERİ (8.BÖLÜM)

DUYGU ZAMAN ANLAMSALLIĞI VE YENİ HAKİKAT BİLMELERİ (9.BÖLÜM)

DUYGU ZAMAN ANLAMSALLIĞI VE YENİ HAKİKAT BİLMELERİ (10.BÖLÜM)

DUYGU ZAMAN ANLAMSALLIĞI VE YENİ HAKİKAT BİLMELERİ (11.BÖLÜM)

DUYGU ZAMAN ANLAMSALLIĞI VE YENİ HAKİKAT BİLMELERİ (12.BÖLÜM)

KAPİTALİST MODERNİZME KARŞI ÖFKE SELİ OLMAK

VARLIK, HAKIKAT VE KÜRT GERÇEĞİ (1.BÖLÜM)

DUYGU ZAMAN ANLAMSALLIĞI VE YENİ HAKİKAT BİLMELERİ (13.BÖLÜM)

KDP VE BARZANİLER, ARTIK KÜRDİSTANİ BİR PARTİ-YÖNETİM OLARAK GÖRÜLEMEZLER

VARLIK, HAKIKAT VE KÜRT GERÇEĞİ (2.BÖLÜM)

DUYGU ZAMAN ANLAMSALLIĞI VE YENİ HAKİKAT BİLMELERİ (14.BÖLÜM)

VARLIK, HAKIKAT VE KÜRT GERÇEĞİ (3.BÖLÜM)

KURTEDÎROKA XIYANETA MALA BARZANÎ (BEŞA YEKEMÎN)

DUYGU ZAMAN ANLAMSALLIĞI VE YENİ HAKİKAT BİLMELERİ (15.BÖLÜM)

DUYGU ZAMAN ANLAMSALLIĞI VE YENİ HAKİKAT BİLMELERİ (16.BÖLÜM)

DUYGU ZAMAN ANLAMSALLIĞI VE YENİ HAKİKAT BİLMELERİ (17.BÖLÜM)

DUYGU ZAMAN ANLAMSALLIĞI VE YENİ HAKİKAT BİLMELERİ (18.BÖLÜM)

HİÇBİR DEĞERİN KALMADIĞI BİR DÜNYADA SAVAŞ

DUYGULARIN POLİTİKLEŞMESİ

DUYGU ZAMAN ANLAMSALLIĞI VE YENİ HAKİKAT BİLMELERİ (19.BÖLÜM)

DUYGU ZAMAN ANLAMSALLIĞI VE YENİ HAKİKAT BİLMELERİ (20.BÖLÜM)

DÜŞLERE YAKILAN AĞITLAR GÜNÜMÜZDE UMUT VE UMUTSUZLUK (1.BÖLÜM)

DUYGU ZAMAN ANLAMSALLIĞI VE YENİ HAKİKAT BİLMELERİ (21.BÖLÜM)

DÜŞLERE YAKILAN AĞITLAR GÜNÜMÜZDE UMUT VE UMUTSUZLUK (2.BÖLÜM)

İNSANLIK TARİHİNİN EN ACIMASIZ 17 İŞKENCE YÖNTEMİ

DUYGU ZAMAN ANLAMSALLIĞI VE YENİ HAKİKAT BİLMELERİ (22.BÖLÜM)

DÜŞLERE YAKILAN AĞITLAR GÜNÜMÜZDE UMUT VE UMUTSUZLUK (3.BÖLÜM)

DUYGU ZAMAN ANLAMSALLIĞI VE YENİ HAKİKAT BİLMELERİ (23.BÖLÜM)

DÜŞLERE YAKILAN AĞITLAR GÜNÜMÜZDE UMUT VE UMUTSUZLUK (4.BÖLÜM)

DUYGU ZAMAN ANLAMSALLIĞI VE YENİ HAKİKAT BİLMELERİ (24.BÖLÜM)

DUYGU ZAMAN ANLAMSALLIĞI VE YENİ HAKİKAT BİLMELERİ (25.BÖLÜM-SON)

GÖÇEBE – PROLETERLER (1.BÖLÜM)

GÖÇEBE – PROLETERLER (2.BÖLÜM)

AHLAKİ-POLİTİK TOPLUM (1.BÖLÜM)

GÖÇEBE – PROLETERLER (3.BÖLÜM)

AHLAKİ-POLİTİK TOPLUM (2.BÖLÜM)

ALMANYA, ERDOĞAN GİBİ FAŞİSTLERİ HAYATTA TUTUYOR

GÖÇEBE – PROLETERLER (4.BÖLÜM)

AHLAKİ-POLİTİK TOPLUM (3.BÖLÜM)

KÜRTLER, ÖNDERLERİYLE YENİDEN BİR DOĞUŞ YAŞADILAR

SİYASET ÜZERİNE (1.BÖLÜM)

AHLAKİLİK: ISRARLA SÖZ SÖYLEME VE EYLEM

SİYASET ÜZERİNE (2.BÖLÜM)

BİR BİLGELİK GELENEĞİ OLARAK AHLAKÇILIK

KADIN DEVRİMİ, AYNI ZAMANDA BİR ESTETİK DEVRİMİDİR

SİYASET ÜZERİNE (3.BÖLÜM)

AHLAKİ GÖRECELİK VE ÖZGÜRLÜĞÜN AHLAKI

İSMÂİLÎLİKTE HASAN SABBAH DÖNEMİ

SİYASET ÜZERİNE (4.BÖLÜM)

ORTADOĞU TOPLUMUNDA AHLAK VE POLİTİKA SORUNU

SİYASET ÜZERİNE (5.BÖLÜM)

TOPLUMUNA YABANCILAŞAN BİREYİN AHLAKİ-POLİTİK DEĞERLERLE ÇIKIŞ ARAYIŞI (1.BÖLÜM)

SİYASET ÜZERİNE (6.BÖLÜM)

TOPLUMUNA YABANCILAŞAN BİREYİN AHLAKİ-POLİTİK DEĞERLERLE ÇIKIŞ ARAYIŞI (2.BÖLÜM)

SİYASET ÜZERİNE (7.BÖLÜM)

CİNS MÜCADELESİNİ DOĞRU ANLAMLANDIRMAK

SORUNLAR DOĞRU TANIMLANMADAN AHLAKİ-POLİTİK TOPLUM OLUNAMAZ (1.BÖLÜM)

SİYASET ÜZERİNE (8.BÖLÜM)

MAYIS ŞEHİTLERİMİZİN DİRENİŞ GELENEĞİ, MÜCADELEMİZİN TEMEL KAYNAĞIDIR

SORUNLAR DOĞRU TANIMLANMADAN AHLAKİ-POLİTİK TOPLUM OLUNAMAZ (2.BÖLÜM)

SİYASET ÜZERİNE (9.BÖLÜM)

KDP VE VATAN HAİNLİĞİ

SİYASET ÜZERİNE (10.BÖLÜM)

SİYASET ÜZERİNE (11.BÖLÜM)

SİYASET ÜZERİNE (12.BÖLÜM)

SİYASET ÜZERİNE (13.BÖLÜM)

ETİK İNSAN VE ETİK EYLEM (1.BÖLÜM)

SİYASET ÜZERİNE (14.BÖLÜM)

DEVRİMSEL KOPUŞ VE BİLİNÇALTI

ETİK İNSAN VE ETİK EYLEM (2.BÖLÜM)

SİYASET ÜZERİNE (15.BÖLÜM)

AHLAK VE TOPLUMSAL NORM (1.BÖLÜM)

DİRENMEK YAŞAMAKTIR!

SİYASET ÜZERİNE (16.BÖLÜM)

AHLAK VE TOPLUMSAL NORM (2.BÖLÜM)

SİYASET ÜZERİNE (17.BÖLÜM)

DEVLETİN HUKUKU MU, TOPLUMUN AHLAKI MI? (1.BÖLÜM)

SİYASET ÜZERİNE (18.BÖLÜM-SON)

DEVLETİN HUKUKU MU, TOPLUMUN AHLAKI MI (2.BÖLÜM)